ΣΤΕΝΩΣΗ ΜΙΤΡΟΕΙΔΟΥΣ ΒΑΛΒΙΔΑΣ

Τι είναι η στένωση της μιτροειδούς βαλβίδας;

Η καρδιά είναι ένα πολύπλοκο όργανο που κάνει μια απλή αλλά τόσο σημαντική λειτουργία: είναι η αντλία αίματος του οργανισμού μας. Στην πραγματικότητα, είναι δύο αντλίες σε μία. Η μία αντλία (η δεξιά) προωθεί το ‘φτωχό’ σε οξυγόνο αίμα (φλεβικό) που μαζεύεται από τις φλέβες όλου του σώματος προς τους πνεύμονες για να οξυγονωθεί. Η άλλη αντλία (η αριστερή) προωθεί το ‘πλούσιο’ (αρτηριακό) σε οξυγόνο αίμα από τους πνεύμονες στις αρτηρίες όλου του σώματος και των οργάνων μας.

Η αριστερή αντλία αποτελείται από 2 ‘χώρους’ (κοιλότητες), τον αριστερό κόλπο και την αριστερή κοιλία και δύο βαλβίδες, την αορτική βαλβίδα και τη μιτροειδής βαλβίδα. Ο αριστερός κόλπος συγκεντρώνει το πλούσιο σε οξυγόνο αίμα που έρχεται από τους πνεύμονες. Μόλις γεμίσει, προωθεί το αίμα αυτό μέσω της μιτροειδούς βαλβίδας στην αριστερή κοιλία για να εξωθηθεί στη συνέχεια από εκεί στο σώμα μας. Ο αριστερός κόλπος λοιπόν χωρίζεται από την αριστερή κοιλία από μιτροειδή βαλβίδα, η οποία είναι και ανεπίστροφη, δηλαδή φυσιολογικά επιτρέπει τη ροή του αίματος μόνο από τον αριστερό κόλπο στην αριστερή κοιλία και όχι αντίστροφα. Φυσιολογικά η μιτροειδής βαλβίδα αποτελείται από δύο γλωχίνες, την πρόσθια και την οπίσθια, οι οποίες διαθέτουν ένα μηχανισμό που τις συγκρατεί που μοιάζει με αλεξίπτωτο και αποτελείται από τενόντιες χορδές.

Κατά τη στένωση της μιτροειδούς βαλβίδας η βαλβίδα εμφανίζει σταδιακή σκλήρυνση των γλωχίνων της και εναπόθεση ασβεστίου, με αποτέλεσμα να ανοίγει όλο και με μεγαλύτερη δυσκολία. Να απαιτεί δηλαδή όλο και περισσότερη ‘δύναμη’ από τον καρδιακό μυ του αριστερού κόλπου για να ανοίξει επαρκώς και να διοχετεύσει ικανή ποσότητα αίματος προς την αριστερή κοιλία. Θυμίζει μια πόρτα που οι μεντεσέδες είναι σφικτοί με αποτέλεσμα να απαιτείται προσπάθεια για να ανοίξει.

Αυτό προκαλεί σταδιακά συμφόρηση του αίματος στην πνευμονική κυκλοφορία που προκαλεί δύσπνοια ενώ μπορεί να οδηγήσει και σε σοβαρότερη επιπλοκή όπως το πνευμονικό οίδημα που απαιτεί εισαγωγή στο νοσοκομείο.

Παράλληλα, λόγω της συμφόρησης του αίματος προς τον αριστερό κόλπο, προκαλείται διάταση, δηλαδή αύξηση του μεγέθους του. Η διάταση του αριστερού κόλπου προδιαθέτει σε επικίνδυνες αρρυθμίες με συνηθέστερη την κολπική μαρμαρυγή. Στην περίπτωση αυτή ο ασθενής νιώθει κατά περιόδους αρρυθμία και ταχυκαρδία ακόμα και σε ηρεμία, ενώ υπάρχει κίνδυνος εγκεφαλικού ή θρομβοεμβολικών επεισοδίων.

Όσο η στένωση της μιτροειδούς παραμένει χωρίς αντιμετώπιση, εμφανίζεται σταδιακά καρδιακή ανεπάρκεια και ανεπάρκεια τριγλώχινας βαλβίδας με πολύ αρνητικά αποτελέσματα για τον ασθενή.

Γιατί συμβαίνει; – Αίτια

Η βασικότερη αιτία στένωσης της μιτροειδούς βαλβίδας είναι η εκφύλιση και η εναπόθεση ασβεστίου που οφείλεται στην ηλικία. Άλλη συχνή αιτία στένωσης αποτελεί η εκφύλιση της μιτροειδούς βαλβίδας από ρευματική νόσο, δηλαδή η εκφύλιση της βαλβίδας που οφείλεται σε προσβολή από μικροβιακή λοίμωξη που δεν αντιμετωπίστηκε εγκαίρως σε νεαρή ηλικία.

Αυτοάνοσα νοσήματα (όπως το Συστηματικός Ερυθρηματώδης Λύκος), καρδιακή ίνωση, σύνδρομο καρκινοειδούς ή και ακτινοθεραπείες μπορούν να εμφανίσουν στένωση μιτροειδούς. Σπανιότερες αιτίες εμφάνισης είναι η συγγενείς διαταραχές της βαλβίδας καθώς και βλεννοπολυσακχαριδώσεις.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η διάγνωση της στένωσης μιτροειδούς βαλβίδας γίνεται με ένα απλό διαθωρακικό υπερηχογράφημα (τρίπλεξ) καρδιάς. Πολύ συχνά απαιτείται διοισοφάγειο υπερηχογράφημα καρδιάς που βοηθάει στην καλύτερη χαρτογράφηση της ανεπάρκειας και είναι απαραίτητο για την επιδιόρθωση της βαλβίδας.  Άλλες πιο ειδικές εξετάσεις  που μπορεί να πραγματοποιηθούν είναι η μαγνητική τομογραφία καρδιάς  και η αξονική καρδιάς – θώρακος ειδικά σε ασθενείς με έντονη ασβέστωση. Τέλος, ασθενείς που έχουν ταχυκαρδίες ή διάταση αριστερού κόλπου καλό είναι να πραγματοποιήσουν ένα holter ρυθμού που βοηθάει στη διερεύνηση αρρυθμιών όπως η κολπική μαρμαρυγή.

Συμπτώματα στένωσης μιτροειδούς

Όπως αναφέραμε παραπάνω, η στένωση της μιτροειδούς βαλβίδας προκαλεί πνευμονική συμφόρηση, διάταση καρδιακών κοιλοτήτων και αρρυθμίες. Αν παραμείνει χωρίς αντιμετώπιση η στένωση της μιτροειδούς βαλβίδας μπορεί να οδηγήσει σε πνευμονικό οίδημα, καρδιακή ανεπάρκεια, σοβαρές αρρυθμίες και ανεπάρκεια άλλων βαλβίδων.

Τα συνηθέστερα συμπτώματα της στένωσης της μιτροειδούς βαλβίδας που μας προειδοποιούν είναι:

  • Η δυσκολία στην αναπνοή, η δύσπνοια, το «φούσκωμα» ή η εύκολη κόπωση που οφείλονται στη συμφόρηση του αίματος στα πνευμόνια. Αυτά μπορεί να εμφανιστούν σε δραστηριότητα αλλά και στην ηρεμία
  • Ταχυκαρδία ή αίσθημα παλμών και αρρυθμία που οφείλεται σε ηλεκτροφυσιολογικές διαταραχές της καρδιάς λόγω της ανεπάρκειας μιτροειδούς
  • Άλλα συμπτώματα είναι ο βήχας με αιμόπτυση και το οίδημα (δηλαδή πρήξιμο) στα πόδια

Τα παραπάνω συμπτώματα δείχνουν απώλεια της ισσοροπίας στην κυκλοφορία του αίματος λόγω της ανεπάρκειας της βαλβίδας όποτε και επιβάλλεται η έγκαιρη αντιμετώπιση με επεμβατική αντιμετώπιση.

Πρέπει όμως να γνωρίζουμε ότι πολλοί ασθενείς δεν εμφανίζουν κανένα από τα παραπάνω συμτώματα παρά τη σοβαρή στένωση μιτροειδούς βαλβίδας. Οι ασθενείς αυτοί εξακολουθούν να διατρέχουν κίνδυνο εμφάνισης καρδιακής ανεπάρκειας. Έτσι πλέον να συστήνεται ιδανικά η αντικατάσταση της μιτροειδούς βαλβίδας ακόμα και σε ασυμπτωματικούς ασθενείς με σοβαρού βαθμού στένωση.

Αντιμετώπιση της στένωσης της μιτροειδούς βαλβίδας

Αιτιολογική θεραπεία της στένωσης της μιτροειδούς βαλβίδας δεν υπάρχει. Δηλαδή δεν υπάρχει τρόπος να αναστραφεί ή να εξαφανιστεί φαρμακευτικά η εκφύλιση της μιτροειδούς βαλβίδας. Η στένωση λοιπόν της μιτροειδούς βαλβίδας αντιμετωπίζεται σχεδόν πάντα επεμβατικά. 

Ανάλογα με τη νόσο, την κατάσταση και τις επιθυμίες του ασθενούς υπάρχει μια σειρά από τεχνικές αποκατάστασης. Αυτές είναι:

  • Αντικατάσταση της αορτικής βαλβίδας με μηχανική, βιολογική προσθετική βαλβίδα
  • Ενδοσκοπική ή Ρομποτική χειρουργική
  • Διαδερμική βαλβιδοπλαστική με μπαλόνι που μπορεί να δράσει παρηγορητικά σε περιπτώσεις που δεν είναι δυνατή κάποια από τις πιο πάνω τεχνικές

Ο κ. Ρουμπελάκης έχει μια από τις μεγαλύτερες σειρές επεμβάσεων μιτροειδούς βαλβίδας στην Ελλάδα. Μάλιστα είναι ένας από τους ελάχιστους καρδιοχειρουργούς με πιστοποίηση στην ενδοσκοπική και ρομποτική επέμβαση μιτροειδούς. Οι τεχνικες αυτές έχουν σαν αποτέλεσμα την ταχύτερη επιστροφή στην καθημερινότητα, το μικρότερο χειρουργικό τραύμα, τη μικρότερη πιθανότητα αιμορραγίας και λοιμώξεων και το άριστο κοσμητικό αποτέλεσμα

Είμαστε από τις λίγες ομάδες στην Ευρώπη που μπορούν να προσφέρουν ρομποτικά υποβοηθούμενο bypass με μικρές τομές και χωρίς τη χρήση μηχανήματος εξωσωματικής κυκλοφορίας (off-pump) σε επιλεγμένα περιστατικά. Κατά την επέμβαση αυτή, μέσω τριών μικρών τομών στο θώρακα και χωρίς στερνοτομή πραγματοποιείται με τη βοήθεια του ρομπότ DaVinci παρασκευή της έσω μαστικής αρτηρίας στην πιο σημαντική στεφανιαία αρτηρία της καρδιάς, τον πρόσθιο κατιόντα κλάδο. Δεν χρησιμοποιείται μηχάνημα εξωσωματικής κυκλοφορίας αφού η αναστόμωση γίνεται με πάλλουσα καρδιά. Η όλη επέμβαση συνήθως διαρκεί περίπου 2 ώρες ενώ ο ασθενής παραμένει στην μονάδα εντατικής θεραπείας για λίγες μόνο ώρες, με ελάχιστο χειρουργικό τραύμα και άμεση κινητοποίηση.

Υπάρχει επίσης η δυνατότητα να αντιμετωπίσουμε ακόμα και νόσο πολλαπλών αγγείων με υβριδικές τεχνικές. Ο ασθενής λαμβάνει σαν μόσχευμα μαστική αρτηρία στον πρόσθιο κατιόντα κλάδο της αριστερής μαστικής με τη χρήση ρομπότ όπως περιγράφεται πιο πάνω. Στη συνέχεια, με τη βοήθεια επεμβατικών καρδιολόγων που συνεργαζόμαστε, πραγματοποιείται τοποθέτηση stent στις στενώσεις τον υπόλοιπων στεφανιαίων αγγείων. Οι προηγμένες αυτές τεχνικές εφαρμόζονται σε ελάχιστα κέντρα στον κόσμο, ενώ τα αποτελέσματά τους σε μελέτες είναι εφάμιλλα του συμβατικού bypass, μειώνοντας σημαντικά το χειρουργικό τραύμα.

Πλεονεκτήματα:

  • Μικρότερο χειρουργικό τραύμα
  • Ταχύτερη κινητοποίηση
  • Μικρότερη παραμονή στο νοσοκομείο
  • Χωρίς χρήση μηχανήματος εξωσωματικής κυκλοφορίας

 

Είναι γνωστό από μεγάλες μελέτες ότι τα καλύτερης ποιότητας μοσχεύματα είναι τα αρτηριακά και μάλιστα οι έσω μαστικές αρτηρίες. Η ομάδα μας χρησιμοποιεί σχεδόν πάντοτε και τις δύο έσω μαστικές αρτηρίες και με αυτές φτιάχνει κυκλώματα που επαναιματώνουν σχεδόν το σύνολο του καρδιακού μυός. Κατά την παρασκευή των μαστικών αρτηριών δίδεται πάντα η δέουσα προσοχή να αποφευχθεί διαταραχή της αιμάτωσης του στέρνου.

Πλεονεκτήματα:

  • Βέλτιστη απόδοση μοσχευμάτων
  • Μεγαλύτερη διάρκεια ζωής μοσχευμάτων
  • Μικρότερος κίνδυνος επαναστένωσης του μοσχεύματος

Είμαστε από τις ελάχιστες ομάδες στην Ευρώπη όπου σε ασθενείς που απαιτείται η χρήση φλεβικού μοσχεύματος από το πόδι, αποφεύγουμε τη χρήση μεγάλων τομών κατά μήκος του ποδιού. Με τη χρήση 2-3 τομών του 1 εκ. η σαφηνής φλέβα παρασκευάζεται και αφαιρείται ενδοσκοπικά, με τη χρήση κάμερας. Έτσι ο πόνος είναι ελάχιστος μετεγχειρητικά, η επούλωση του τραύματος ταχύτερη, η κινητοποίηση ευκολότερη και το αισθητικό αποτέλεσμα άριστο.

Πλεονεκτήματα:

  • Άριστο κοσμητικό αποτέλεσμα
  • Μικρότερο χειρουργικό τραύμα
  • Ταχύτερη κινητοποίηση
  • Ελάχιστος μετεγχειρητικός πόνος
6995888777