ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΤΡΙΓΛΩΧΙΝΑΣ ΒΑΛΒΙΔΑΣ

Τι είναι η ανεπάρκεια της τριγλώχινας βαλβίδας;

Η καρδιά είναι ένα πολύπλοκο όργανο που κάνει μια απλή αλλά τόσο σημαντική λειτουργία: είναι η αντλία αίματος του οργανισμού μας. Στην πραγματικότητα, είναι δύο αντλίες σε μία. Η μία αντλία (η δεξιά) προωθεί το ‘φτωχό’ σε οξυγόνο αίμα (φλεβικό) που μαζεύεται από τις φλέβες όλου του σώματος προς τους πνεύμονες για να οξυγονωθεί. Η άλλη αντλία (η αριστερή) προωθεί το ‘πλούσιο’ (αρτηριακό) σε οξυγόνο αίμα από τους πνεύμονες στις αρτηρίες όλου του σώματος και των οργάνων μας.

Η δεξιά αντλία αποτελείται από 2 ‘χώρους’ (κοιλότητες), το δεξιό κόλπο και τη δεξιά κοιλία και δύο βαλβίδες, την πνευμονική και τη τριγλώχινα βαλβίδα. Ο δεξιός κόλπος συγκεντρώνει το φτωχό σε οξυγόνο αίμα που έρχεται από τις φλέβες όλου του σώματός μας. Μόλις γεμίσει, προωθεί το αίμα αυτό μέσω της τριγλώχινας βαλβίδας στη δεξιά κοιλία για να εξωθηθεί στη συνέχεια από εκεί προς τους πνεύμονες έτσι ώστε να γεμίσει με οξυγόνο.

Ο δεξιός κόλπος λοιπόν χωρίζεται από τη δεξιά κοιλία από την τριγλώχινα βαλβίδα, η οποία είναι σχεδόν ανεπίστροφη, δηλαδή φυσιολογικά επιτρέπει τη ροή του αίματος μόνο από το δεξιό κόλπο στη δεξιά κοιλία και όχι αντίστροφα. Φυσιολογικά η τριγλώχινα βαλβίδα αποτελείται από τρεις γλωχίνες, την πρόσθια, την οπίσθια και τη διαφραγματική.

Κατά την ανεπάρκεια της τριγλώχινας βαλβίδας, η βαλβίδα παύει να είναι στεγανή, οπότε κατά την καρδιακή συστολή ένα μέρος του αίματος «επιστρέφει» αντίθετα με τη φυσιολογική φορά του αίματος προς το φλεβικό δίκτυο αντί να προωθηθεί προς τους πνεύμονες. Καθώς η ανεπάρκεια γίνεται πιο σοβαρή, η ποσότητα του αίματος που επιστρέφει προς τις φλέβες όλο και αυξάνεται, φαινόμενο που συμβαίνει και κατά τη δραστηριότητα.

Αυτό προκαλεί συμφόρηση του αίματος στη φλεβική κυκλοφορία που προκαλεί φλεβική στάση, οιδήματα ειδικά στα κάτω άκρα και την κοιλιά, ηπατομεγαλία (δηλαδή διόγκωση του ήπατος), ασκίτη (δηλαδή συσσώρευση υγρού στην κοιλιά), δύσπνοια ενώ μπορεί να οδηγήσει και σε σοβαρότερες επιπλοκές σε άλλα όργανα όπως ηπατική ανεπάρκεια και νεφρική ανεπάρκεια.

Παράλληλα, λόγω της παλινδρόμησης του αίματος προς το δεξιό κόλπο, προκαλείται διάταση, δηλαδή αύξηση του μεγέθους του. Η διάταση του δεξιού κόλπου προδιαθέτει σε επικίνδυνες αρρυθμίες με συνηθέστερη την κολπική μαρμαρυγή. Στην περίπτωση αυτή ο ασθενής νιώθει κατά περιόδους αρρυθμία και ταχυκαρδία ακόμα και σε ηρεμία, ενώ υπάρχει κίνδυνος εγκεφαλικού ή θρομβοεμβολικών επεισοδίων.

Όσο η ανεπάρκεια της τριγλώχινας παραμένει χωρίς αντιμετώπιση, εμφανίζεται σταδιακά δεξιά καρδιακή ανεπάρκεια, ενώ όταν συνυπάρχει και ανεπάρκεια μιτροειδούς βαλβίδας τα αποτελέσματα είναι πολύ αρνητικά για τον ασθενή.

Γιατί συμβαίνει; – Αίτια

Η ανεπάρκεια της τριγλώχινας βαλβίδας χωρίζεται σε δύο βασικές κατηγορίες. Την εκφυλιστική (ή πρωτοπαθή) και τη λειτουργική  (ή δευτεροπαθή) ανεπάρκεια.

Η λειτουργική ή δευτεροπαθής ανεπάρκεια της τριγλώχινας βαλβίδας είναι η πιο συχνή. Κατά τη λειτουργική ανεπάρκεια δεν υπάρχει κάποια διαταραχή της βαλβίδας ή του μηχανισμού της. Ο λόγος που η βαλβίδα παύει να είναι στεγανή έχει να κάνει με τη διάταση του τοιχώματος της δεξιάς κοιλίας και του δακτυλίου στον οποίο βρίσκεται η βαλβίδα. Παθήσεις που προκαλούν διάταση της δεξιάς κοιλίας αφορούν συχνά παθήσεις που επηρεάζουν την αριστερή κοιλία και επιφορτίζουν την κυκλοφορία στους πνεύμονες.

Η συνηθέστερη αιτία δευτεροπαθούς ανεπάρκειας τριγλώχινας βαλβίδας είναι η ανεπάρκεια της μιτροειδούς βαλβίδας (περισσότερες πληροφορίες εδώ), η στεφανιαία νόσος, η κολπική μαρμαρυγή, η στένωση της αορτικής βαλβίδας, μυοκαρδιοπάθειες, πνευμονική υπέρταση κ.α.

Η εκφυλιστική ή πρωτοπαθής ανεπάρκεια της τριγλώχινας οφείλεται σε σπανιότερες παθήσεις της ίδιας της βαλβίδας. Συνηθέστερη αιτία πρωτοπαθούς ανεπάρκειας τριγλώχινας είναι η ενδοκαρδίτιδα, δηλαδή η προσβολής της καρδιάς από μικρόβια, το σύνδρομο καρκινοειδούς, η ανωμαλία ebstein που εμφανίζεται από παιδική ηλικία, η ανεπάρκεια λόγω καλωδίων βηματοδότη καθώς και το θωρακικό τραύμα. Άλλη αιτία ανεπάρκειας αποτελεί η προσβολή της μιτροειδούς βαλβίδας από ρευματική νόσο, δηλαδή η εκφύλιση της βαλβίδας που οφείλεται σε μικροβιακή λοίμωξη που δεν αντιμετωπίστηκε εγκαίρως σε νεαρή ηλικία.

Τέλος, αιτίες εμφάνισης πρωτοπαθούς ανεπάρκειας τριγλώχινας είναι οι ακτινοθεραπείες καθώς και  κάποια φάρμακα.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η διάγνωση της ανεπάρκειας τριγλώχινας βαλβίδας γίνεται με ένα απλό διαθωρακικό υπερηχογράφημα (τρίπλεξ) καρδιάς. Συχνά απαιτείται διοισοφάγειο υπερηχογράφημα καρδιάς που βοηθάει στην καλύτερη διερεύνηση της αιτιολογίας της ανεπάρκειας τριγλώχινας καθώς και για την ύπαρξη άλλων καρδιακών διαταραχών. Τέλος, ασθενείς που έχουν ταχυκαρδίες ή διάταση δεξιού κόλπου καλό είναι να πραγματοποιήσουν ένα holter ρυθμού που βοηθάει στη διερεύνηση αρρυθμιών όπως η κολπική μαρμαρυγή.

Συμπτώματα ανεπάρκειας τριγλώχινας

Όπως αναφέραμε παραπάνω, η ανεπάρκεια της τριγλώχινας βαλβίδας προκαλεί φλεβική συμφόρηση, διάταση καρδιακών κοιλοτήτων και αρρυθμίες. Αν παραμείνει χωρίς αντιμετώπιση η ανεπάρκεια της τριγλώχινας βαλβίδας μπορεί να οδηγήσει σε καρδιακή ανεπάρκεια, σοβαρές αρρυθμίες και ανεπάρκεια άλλων οργάνων όπως το ήπαρ και τα νεφρά.

Τα συνηθέστερα συμπτώματα της ανεπάρκειας της τριγλώχινας βαλβίδας που μας προειδοποιούν είναι:

  • Η δυσκολία στην αναπνοή, η δύσπνοια, το «φούσκωμα» ή η εύκολη κόπωση. Αυτά μπορεί να εμφανιστούν σε δραστηριότητα αλλά και στην ηρεμία. Επειδή συχνά συνυπάρχει ανεπάρκεια μιτροειδούς αυτά τα συμπτώματα μπορεί να είναι έντονα
  • Ταχυκαρδία ή αίσθημα παλμών και αρρυθμία που οφείλεται σε ηλεκτροφυσιολογικές διαταραχές της καρδιάς
  • Τα οιδήματα ειδικά στα σφυρά στα κάτω άκρα (αστράγαλοι) καθώς και η διάταση των φλεβών στον τράχηλο
  • Το οιδήματα στην κοιλιά από τη συσσώρευση υγρού (ασκίτης) και της διάτασης του ήπατος

Τα παραπάνω συμπτώματα δείχνουν απώλεια της ισσοροπίας στην κυκλοφορία του αίματος λόγω της ανεπάρκειας της βαλβίδας όποτε και επιβάλλεται η έγκαιρη αντιμετώπιση με επεμβατική αντιμετώπιση.

Πρέπει όμως να γνωρίζουμε ότι πολλοί ασθενείς δεν εμφανίζουν κανένα από τα παραπάνω συμτώματα παρά τη σοβαρή ανεπάρκεια τριγλώχινας βαλβίδας. Οι ασθενείς αυτοί εξακολουθούν να διατρέχουν κίνδυνο εμφάνισης καρδιακής ανεπάρκειας. Έτσι πλέον να συστήνεται ιδανικά η επιδιόρθωση της τριγλώχινας βαλβίδας ακόμα και σε ασυμπτωματικούς ασθενείς με σοβαρού βαθμού ανεπάρκεια.

Αντιμετώπιση της ανεπάρκειας τριγλώχινας βαλβίδας

Η δευτεροπαθής ανεπάρκεια της τριγλώχινας βαλβίδας μπορεί να βελτιωθεί με την κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή. Όμως όταν η ανεπάρκεια συνεχίσει να εξελίσσεται και φτάσει να είναι σοβαρού βαθμού τότε απαιτείται αντιμετώπιση. Το ίδιο ισχύει και για την πρωτοπαθή ανεπάρκεια τριγλώχινας.

Ανάλογα με τη νόσο, την κατάσταση και τις επιθυμίες του ασθενούς υπάρχει μια σειρά από τεχνικές αποκατάστασης. Αυτές είναι:

  • Επιδιόρθωση της τριγλώχινας βαλβίδας, που είναι η επέμβαση με τα καλύτερα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα αλλά θα πρέπει να πραγματοποιηθεί εγκαίρως, πριν την εμφάνιση δεξιάς καρδιακής ανεπάρκειας
  • Ενδοσκοπική ή Ρομποτική χειρουργική
  • Διαδερμική επιδιόρθωση της τριγλώχινας βαλβίδας

Ο κ Ρουμπελάκης είναι ένας από τους ελάχιστους καρδιοχειρουργούς με πιστοποίηση στην ενδοσκοπική και ρομποτική επιδιόρθωση τριγλώχινας. Οι τεχνικες αυτές έχουν σαν αποτέλεσμα την ταχύτερη επιστροφή στην καθημερινότητα, το μικρότερο χειρουργικό τραύμα, την μικρότερη πιθανότητα αιμορραγίας και λοιμώξεων και το άριστο κοσμητικό αποτέλεσμα. 

Είμαστε από τις λίγες ομάδες στην Ευρώπη που μπορούν να προσφέρουν ρομποτικά υποβοηθούμενο bypass με μικρές τομές και χωρίς τη χρήση μηχανήματος εξωσωματικής κυκλοφορίας (off-pump) σε επιλεγμένα περιστατικά. Κατά την επέμβαση αυτή, μέσω τριών μικρών τομών στο θώρακα και χωρίς στερνοτομή πραγματοποιείται με τη βοήθεια του ρομπότ DaVinci παρασκευή της έσω μαστικής αρτηρίας στην πιο σημαντική στεφανιαία αρτηρία της καρδιάς, τον πρόσθιο κατιόντα κλάδο. Δεν χρησιμοποιείται μηχάνημα εξωσωματικής κυκλοφορίας αφού η αναστόμωση γίνεται με πάλλουσα καρδιά. Η όλη επέμβαση συνήθως διαρκεί περίπου 2 ώρες ενώ ο ασθενής παραμένει στην μονάδα εντατικής θεραπείας για λίγες μόνο ώρες, με ελάχιστο χειρουργικό τραύμα και άμεση κινητοποίηση.

Υπάρχει επίσης η δυνατότητα να αντιμετωπίσουμε ακόμα και νόσο πολλαπλών αγγείων με υβριδικές τεχνικές. Ο ασθενής λαμβάνει σαν μόσχευμα μαστική αρτηρία στον πρόσθιο κατιόντα κλάδο της αριστερής μαστικής με τη χρήση ρομπότ όπως περιγράφεται πιο πάνω. Στη συνέχεια, με τη βοήθεια επεμβατικών καρδιολόγων που συνεργαζόμαστε, πραγματοποιείται τοποθέτηση stent στις στενώσεις τον υπόλοιπων στεφανιαίων αγγείων. Οι προηγμένες αυτές τεχνικές εφαρμόζονται σε ελάχιστα κέντρα στον κόσμο, ενώ τα αποτελέσματά τους σε μελέτες είναι εφάμιλλα του συμβατικού bypass, μειώνοντας σημαντικά το χειρουργικό τραύμα.

Πλεονεκτήματα:

  • Μικρότερο χειρουργικό τραύμα
  • Ταχύτερη κινητοποίηση
  • Μικρότερη παραμονή στο νοσοκομείο
  • Χωρίς χρήση μηχανήματος εξωσωματικής κυκλοφορίας

 

Είναι γνωστό από μεγάλες μελέτες ότι τα καλύτερης ποιότητας μοσχεύματα είναι τα αρτηριακά και μάλιστα οι έσω μαστικές αρτηρίες. Η ομάδα μας χρησιμοποιεί σχεδόν πάντοτε και τις δύο έσω μαστικές αρτηρίες και με αυτές φτιάχνει κυκλώματα που επαναιματώνουν σχεδόν το σύνολο του καρδιακού μυός. Κατά την παρασκευή των μαστικών αρτηριών δίδεται πάντα η δέουσα προσοχή να αποφευχθεί διαταραχή της αιμάτωσης του στέρνου.

Πλεονεκτήματα:

  • Βέλτιστη απόδοση μοσχευμάτων
  • Μεγαλύτερη διάρκεια ζωής μοσχευμάτων
  • Μικρότερος κίνδυνος επαναστένωσης του μοσχεύματος

Είμαστε από τις ελάχιστες ομάδες στην Ευρώπη όπου σε ασθενείς που απαιτείται η χρήση φλεβικού μοσχεύματος από το πόδι, αποφεύγουμε τη χρήση μεγάλων τομών κατά μήκος του ποδιού. Με τη χρήση 2-3 τομών του 1 εκ. η σαφηνής φλέβα παρασκευάζεται και αφαιρείται ενδοσκοπικά, με τη χρήση κάμερας. Έτσι ο πόνος είναι ελάχιστος μετεγχειρητικά, η επούλωση του τραύματος ταχύτερη, η κινητοποίηση ευκολότερη και το αισθητικό αποτέλεσμα άριστο.

Πλεονεκτήματα:

  • Άριστο κοσμητικό αποτέλεσμα
  • Μικρότερο χειρουργικό τραύμα
  • Ταχύτερη κινητοποίηση
  • Ελάχιστος μετεγχειρητικός πόνος
6995888777